My Vegan Journal: Từ thịt đỏ tới rau xanh (Phần I)

­­Chương 1: Tôi đã đi tới quyết định ăn chay như thế nào?

Hè năm 2017, tôi tình cờ xem bộ phim Okja của đạo diễn Bong Joon-ho trên Netflix. Có thể tóm tắt nội dung của Okja như sau: Phim là hành trình giải cứu chú “lợn cưng” Okja của cô bé Mija, từ đó “lật tẩy bộ mặt thật” của ngành công nghiệp thực phẩm, cụ thể hơn là sự thật đằng sau những miếng thịt chúng ta ăn mỗi-ngày. Phim đã khiến tôi suy nghĩ khá nhiều và cân nhắc đi tới quyết định thành một người ăn chay.

mwgssr9tzuw2v41b7sq9.gif
Okja của Bong Joon-ho khiến tôi suy nghĩ và cân nhắc tới việc thành một người ăn chay          (Nguồn ảnh: Netflix.com)

Trong khoảng hơn 1 tháng hè sau đó, tôi đã thử một chế độ ăn “giảm thịt tối đa” như một cách để tâm hồn mình thanh thản và bớt đi cảm giác tội lỗi sau cú sốc Okja. Nhưng ngựa quen đường cũ, năm học tới cùng những thực đơn gần như không-lúc-nào-vắng-thịt của mẹ và các quán ăn gần trường đại học của tôi khiến kế hoạch ăn chay mùa hè năm ấy đổ bể hoàn toàn. Và cú sốc Okja rơi vào quên lãng. Tôi trở lại với thế giới của những thực đơn không-thể-thiếu-thịt- trứng-và-sữa để sau đó nhận lại một đống mỡ thừa cùng công văn khẩn từ mọi người xung quanh “béo quá rồi, giảm cân mau!” . “Ừ thì giảm cân”, tôi nghĩ và bắt tay vào việc giảm cân.

Ăn mặn.png
Kế hoạch ăn chay đã “phá sản” sau hơn 1 tháng. (Ảnh: Tổng hợp by me)

Nhưng như một định mệnh đã an bài, sau tất cả tôi lại tìm về với việc ăn chay. Trong thời gian tìm cách giảm cân, tôi đã lạc vào một topic tranh luận về chủ đề ăn chay trên Reddit. Sự tình cờ này đưa tôi tới với Earthlings, một phim tài liệu từ năm 2005 được dẫn dắt bởi Joaquin Phoenix. Trong hơn 1 giờ 30 phút, Earthlings đã thẳng thắn phơi bày sự xấu xí của con người trong việc sử dụng các loài động vật làm thú cưng, thực phẩm, quần áo, giải trí và các thí nghiệm nhân danh khoa học. Những thước phim “chân thật tới mức tàn nhẫn” của Earthlings đã khiến tôi sốc mạnh. Và một lần nữa, câu chuyện tưởng như đã rơi vào quên lãng về Okja, cùng những trải nghiệm của bản thân khi từng nhiều làn trực tiếp chứng kiến sự bất công mà loài vật phải chịu đựng trở lại trong tôi, dữ dội như những trận sóng thần. Tôi quyết định sẽ ăn chay trở lại. Nhưng lần này nghiêm túc hơn, bài bản hơn, khoa học hơn và kiên trì hơn.

earthlings-1024x431.png
Earthlings giúp tôi cân nhắc nghiêm túc hơn về việc ăn chay
(Nguồn ảnh: http://www.thenewvegantimes.com)

Chương 2: Khởi đầu gian khó

Trở ngại đầu tiên của tôi khi bắt đầu ăn chay là một bà mẹ “yêu thịt”. Mẹ tôi, một người phụ nữ sắt đá ngoại ngũ tuần có tài nấu nướng phản đối kịch liệt quyết định lần này của tôi. Có lẽ ngoài điểm số và thứ hạng trên lớp của các con thì việc ăn uống của các thành viên trong gia đình là việc hệ trọng thứ hai mà bà quan tâm. Như bà đã từng nhiều lần bảo, trong lúc chất vào bát tôi một miếng thịt rán hay một miếng sườn lớn: “Có ăn uống đầy đủ mới đủ sức học tập làm việc được con ạ!”. Khi cho mẹ biết rằng mình sẽ thành một người ăn chay hoàn-toàn, chối từ mọi thứ thực phẩm có dính dáng tới thịt cá trứng sữa tôi đã nhận được sự phản đối vô cùng kịch liệt. Đây không phải lần đầu tiên tôi quyết định ăn chay và cũng không phải lần đầu bà phản đối như vậy. Trong lần đầu tiên thử nghiệm, sau một số “thủ thuật” của các bà mẹ, tôi đã buộc phải chấp nhận nhân nhượng bằng một chế độ ăn “giảm thịt tối đa” thay vì ăn chay hoàn toàn (vegan). Nhưng lần này tôi quyết định sẽ không nhân nhượng mà tìm cách để thuyết phục mẹ mình bằng mọi giá.

lisa3-e1490430583444.jpg
Đây không phải lần đầu tiên tôi quyết định ăn chay và nhận được sự phản đối từ mẹ mình
(Nguồn ảnh: Matt Gardening)

Chương 3: Tại sao tôi chọn ăn chay ?
6 lý do để thuyết phục những bà mẹ khó tính:

Trong khi tìm cách để thuyết phục mẹ, tôi nhận ra rằng mình thực ra chẳng biết gì nhiều về việc ăn chay cả và đây sẽ là cơ hội để tôi học thêm được nhiều điều. Nhờ việc tìm hiểu tôi mới biết rằng, ngoài chế độ ăn chay thuần (vegan)-từ bỏ mọi sản phẩm liên quan tới động vật, còn có hơn 5 chế độ ăn chay khác nhau như: Ovo-vegetarianism (ăn chay có trứng), Lacto-vegetarianism (ăn chay có sữa), Ovo Lacto-vegetarianism (ăn chay có cả trứng và sữa ) hay ăn chay theo chế độ thực dưỡng và phương pháp của Oshawa…v.v. Những kiến thức cơ bản này sau này đã giúp tôi rất nhiều trong những giai đoạn đầu trên con đường trở thành một người ăn chay thuần (vegan).

15873200_1366651096687349_1048558818428501026_n.jpg
Có nhiều điều đang chờ tôi khám phá
(Nguồn ảnh: About Time Magazine)

6 lý do để thuyết phục những bà mẹ khó tính:

Còn đây là một số lý do tôi đã dùng để thuyết phục mẹ mình. Trong 6 lý do này cũng bao gồm một số những nhầm lẫn phổ biến của mọi người về việc ăn chay, hy vọng nó sẽ hữu ích với bạn:

  • Đầu tiên, chúng ta cần phải hiểu rằng ăn chay không đồng nghĩa với nghèo nàn dưỡng chất và thiếu năng lượng.

Nhiều người trong chúng ta, trong đó có mẹ tôi e ngại rằng một thực đơn toàn rau củ và ngũ cốc sẽ không thể cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất cho cơ thể so với một thực đơn có đầy đủ thịt, cá, bơ, trứng và sữa. Đây là một quan niệm sai lầm về ăn chay nói riêng và việc ăn uống nói chung. Việc một người có được cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất cho cơ thể hay không, không hoàn toàn được quyết định bởi việc anh ta/cô ấy ăn gì mà còn bởi người ấy ăn bao nhiêu. Một người ăn thịt không thể tích lũy đủ dưỡng chất và năng lượng nếu không có một chế độ dinh dưỡng đầy đủ, hợp lý và ngược lại, một người ăn chay cũng có thể thừa dưỡng chất và năng lượng nếu có một chế độ ăn uống “thừa mứa” không kiểm soát (nhưng trường hợp này rất hi hữu).

Việc ăn chay hoàn toàn có thể cung cấp đầy đủ dưỡng chất và năng lượng cho con người. Thông thường, lượng calo chúng ta cần trung bình một ngày sẽ nằm trong khoảng 1,500 calories tới 2,500 calories (với mỗi độ tuổi, giới tính, thể tạng khác nhau sẽ có những mức calo cần thiết khác nhau). Giả sử, trước khi bắt đầu giảm cân, một ngày tôi cần 2500 calories để có thể hoạt động bình thường được. Với mong muốn giảm cân, tôi dự tính giảm lượng calo tiêu thụ trong một ngày xuống 1800 calories. Liệu thực đơn ăn chay của tôi có đủ khả năng cung cấp 1800 calories cho một ngày so với thực đơn không-phải-của-người-ăn-chay của mẹ tôi? Câu trả lời là có, hoàn toàn có thể.

Xin được phép so sánh hai thực đơn 1800 calories của một người ăn chay và người không ăn chay:

Non vegan.png
Một thực đơn non vegan đáp ứng 1800 Calories/ngày
(Nguồn ảnh: eatthismuch.com)
Vegan.png
Một thực đơn chay đáp ứng 1800 Calories/ngày
(Nguồn ảnh: eatthismuch.com)

Sau khi tham khảo hai thực đơn trên, bạn có thể thấy rằng việc ăn chay hoàn toàn đáp ứng đầy đủ được lượng calories chúng ta cần trong quá trình giảm cân nói riêng cũng như trong đời sống hàng ngày nói chung.

  • Không chỉ thịt, trứng, cá hay sữa mới giàu đạm (protein). 

Plant-vs.-Animal-Proteins-How-a-Vegetarian-Diet-Crushes-Dietary-Needs-While-Fighting-Disease.jpg

Là một thành phần quan trọng trong cơ thể và tế bào. Protein tạo ra các enzyme thúc đẩy những phản ứng hoá học trong cơ thể và giúp tế bào hồng cầu hemoglobin đưa oxy đi khắp các bộ phận. Ít nhất 10 000 loại protein khác nhau kết hợp để hình thành nên cơ thể chúng ta. Ở Việt Nam, nhu cầu protein cho người trưởng thành cần đạt tối thiểu 1,25g/kg cân nặng/ngày với năng lượng do protein cung cấp dao động trong khoảng 12-14%, có thể lên tới tối đa 16% tổng số năng lượng khẩu phần (khoảng 320 kcal).( (Viện Dinh Dưỡng quốc gia)[1]. Hay theo tiêu chuẩn protein được khuyến nghị với từng độ tuổi như sau:

Đối tượng

Lượng protein khuyến nghị (gram/ngày)

Trẻ em nhỏ

10 grams/ngày

Trẻ em ở độ tuổi tới trường

19-34 grams/ngày

Các bé trai ở tuổi dậy thì

52 grams/ngày

Các bé gái ở độ tuổi dậy thì

46 grams/ngày

Nam giới trưởng thành

56 grams/ngày

Phụ nữ trưởng thành

46 grams/ngày

Phụ nữ đang có thai hoặc đang cho con bú

71 grams/ngày

Số liệu theo: https://www.webmd.com/food-recipes/protein

Nguồn protein thiết yếu này có thể thu được từ nhiều loại thức ăn khác nhau chứ không chỉ có trong thịt trứng, cá hay sữa. Trên thực tế nguồn protein thực vật hoàn toàn có thể cạnh tranh với nguồn protein từ thịt cá và trứng, thậm chí chúng còn được đánh giá là lành mạnh hơn. Đậu đỗ, Quả hạch (như óc chó, hồ đào, hạnh nhân, hạt dẻ), ngũ cốc là nguồn protein chất lượng cao nhưng thịt đỏ, thịt chế biến sẵn lại là một nguồn protein không-lành-mạnh. Chưa kể tới mối liên hệ “đáng ngờ” giữa thịt và nhiều loại bệnh tật nguy hiểm khác theo như nghiên cứu của BMJ [2].

  • Ăn chay có nguy cơ thiếu vitamin D, B12 và Calcium ư?

ezgif-20com-resize-203-1446111453-1476300906311.gif

Nó chỉ đúng với vitamin B12 mà thôi. Bởi vitamin D không phải là một vitamin thiết yếu trong chế độ ăn do hầu hết động vật có vú đều có thể tự tổng hợp nó đủ cho cơ thể khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời. Vì vậy việc thường xuyên tắm nắng là một cách giúp cơ thể tổng hợp Vitamin D “miễn phí”. Ngoài ra, một  nguồn bổ xung vitamin D thay thế khi ăn chay là Nấm-một thực phẩm được biết với nhiều lợi ích cho sức khỏe. Vậy là bài toán Vitamin D đã được giải quyết. Còn Calcium? Calcium có nhiều trong các loại rau như xúp lơ, rau bina, rau cải, cải bắp, xu hào,…v.v chưa kể tới lượng vitamin K dồi dào tốt cho tiêu hóa trong các loại rau xanh này.

sup-lo-1480667377829-1480734101750-0-0-373-600-crop-1480734145211.jpg
Bông cải xanh, rau bina, rau cải, cải bắp là nguồn Calcium và Vitamin K dồi dào
(Nguồn ảnh: soha.vn)

Với vitamin B12 thì nan giải hơn. Đây là loại vitamin quan trọng, nếu thiếu hụt vitatamin B12 sẽ gây ra mệt mỏi, giảm tập trung, giảm khối lượng não về già cùng các tổn thương khác. Thật đáng sợ đúng không?

Thực tế, có nhiều loại thực phẩm có hàm lượng Vitamin B12 khá cao như đậu nành, các loại ngũ cốc, sữa dừa, nấm và đặc biệt rong biển (đây cũng là một nguồn calcium rất giá trị).

Ngoài ra, bạn cũng có thể sử dụng một số loại thực phẩm chức năng và vitamin có nguồn gốc tự nhiên để đảm bảo lượng vitamin và calcium khi ăn chay.

  • Ăn chay trường giúp giảm nguy cơ các bệnh tim mạch, huyết áp cao, tiêu đường, đột quỵ, béo phì và ung thư.

valentine_s-day-gif-dribbble.gif

Trong thịt luôn có kèm theo một lượng mỡ động vật cao có chứa nhiều cholesterol và axit béo no nên nhiều nguy cơ gây xơ vữa mạch máu và các bệnh tim mạch, đột quỵ…Ngoài ra, khi chế biến thịt ở nhiệt độ cao, chiên rán cũng sản sinh ra các amin dị vòng, nhân thơm đa vòng có thể gây bệnh tim mạch, chuyển hóa, ung thư.

Ngược lại, với một chế độ ăn ít carbohydrat cùng nhiều protein và chất béo không no từ thực vật giúp giảm giảm huyết áp và cholesterol xấu (LDL). Một nghiên cứu từ ĐH Havard đã xác nhận mối liên hệ giữa việc tiêu thụ thịt đỏ với nguy cơ bệnh tim mạch, huyết áp cao, tiêu đường, đột quỵ, béo phì và ung thư. [3]

Nghiên cứu này còn chỉ ra rằng, việc thay thế thịt đỏ bằng cá, thịt gia cầm hoặc quả hạnh, rau đậu hay một chế độ ăn thuần ngũ cốc và các loại thực vật có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, huyết áp cao, tiêu đường, đột quỵ, béo phì và ung thư. Chưa kể tới những nghiên cứu khác còn cho thấy việc người ăn chay thường sống thọ hơn. Chính vì vậy, chẳng có lý do gì không thử và duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh như vậy. 

  • Mở ra cánh cửa tới một thế giới ẩm thực mới.

Nhắc tới ăn chay, nhiều người vẫn thường nghĩ tới các thực đơn nhạt nhẽo “xanh lè” với toàn rau xanh và ngũ cốc. Nhưng họ sẽ phải nghĩ lại khi thấy những hình ảnh này:

Vegan 1.png
Một thế giới ẩm thực mới lạ độc đáo
(Ảnh: Tổng hợp by me)

và đây nữa:

Vegan 2.png
Các món chay cũng ngon và đẹp mắt không kém gì các món mặn
(Ảnh: Tổng hợp by me)

Công thức cho các món chay cũng đa dạng, độc và lạ như với các món mặn nên bạn sẽ không lo “thiếu đấy dụng võ” hoặc không biết tối nay phải ăn gì. Có vô số các món ăn chay ngon và bổ dưỡng không kém gì các món mặn. Chưa kể kỹ nghệ “chay như mặn” hiện nay sẽ khiến bạn ngỡ ngàng khi thử ăn giò chay, xúc xích và thịt…chay.

Bên cạnh việc mở ra cánh cửa tới một địa hạt ẩm thực hoàn toàn mới, việc ăn chay giúp bạn rèn luyện thói quen quan tâm tới sức khỏe và việc ăn uống hàng ngày của mình. Sự kiên trì, nỗ lực của bạn trong việc ăn chay sẽ đem lại những kết quả “ngọt bùi” về sau này. Với việc ăn mặn, bạn rất dễ dàng xa đà vào thói quen ăn uống tạm bợ, buông thả. Đặc biệt trong thế giới nơi mọi thứ đều hoạt động liên tục với một tốc độ chóng mặt, người ta sẵn sàng chén một chiếc đùi gà rán đầy chất béo và các món ăn nhanh “đáng nghi ngờ” để thỏa mãn cơn đói và tiết kiệm thời gian.

  • Tôi ăn chay vì việc ăn chay khiến tôi cảm thấy thoải mái và thanh thản.

eat-well.jpg

Đây là lý do của tôi. Việc ăn chay khiến tôi cảm thấy thoải mái và thanh thản nên tôi chọn ăn chay. Và tôi hoàn toàn không có quyền phán xét những người ăn thịt (bởi ai biết được cây cối và ngũ cốc cảm thấy gì?). Việc một người ăn gì là quyền của họ, và một thực đơn “mặn” khoa học, hợp lý kết hợp với lối sống lành mạnh cũng tốt như với một thực đơn chay vậy.

Tôi đã đến với việc ăn chay như vậy đó, còn bạn thì sao? Bạn có kỉ niệm đáng nhớ nào về những ngày mới bắt đầu ăn chay không? Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn với mọi người nhé ❤

Tham khảo & trích dẫn:

[2] : https://www.bmj.com/content/357/bmj.j1957

[3]: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3712342/

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s